Boekennacht 2013

Posted on by
Beantwoorden

QED, Richard Feynman, Princeton Science Library

QED, Richard Feynman, Princeton Science Library

In het goede gezelschap van Maxim Februari, Nico Dros, Esther Gerritsen, Daphne de Heer en Arjen Fortuin, mocht ik afgelopen vrijdagavond 22 maart, wat vertellen tijdens het Boekennacht-programma in het nieuwe NRC-gebouw in Amsterdam. Aan ieder van ons was de vraag gesteld om in 20 maal 20 seconden, over 20 (lievelings-) boeken te spreken. Tijdens de voorbereiding op mijn korte 6-minuten-en-40-seconden exercitie, ontdekte ik op de website van het programma dat de sprekers werden aangekondigd als “rap van de tongriem gesneden literatuurkenners” die “grote historische thema’s” zouden bespreken. En alsof dat nog niet wervend genoeg was, stond er ook nog bij: “Zelden werd je zo snel bijgeschoold in historisch en literair opzicht!”
Bij nader inzien bleek het allemaal reuze mee te vallen … wat betreft die 20 seconden spreektijd per boek, dan :-) . Zo strikt als de regel was gesteld, zo vrij bleek de omgang er mee te mogen zijn. En zo werd het al met al nog een heel ontspannen soort-van ‘top 20′ avond. Met dít verschil dat het geen hiërarchische rangschikkingen betrof. Hierbij een selectie uit de mijne: Lees verder →

Massive, by Ian Sample

Posted on by
Beantwoorden
Massive – Ian Sample

Massive – by Ian Sample

“Higgs got home to a telephone message from a Dutch film maker. Jan van den Berg, and his colleague, Hannie van den Bergh, had made an award-winning documentary a few years earlier called Higgs: into the heart of imagination. They always hoped to update the documentary with an epilogue and broadcast it the day the particle was discovered. Jan wanted to get footage of Peter in Edinburgh, in anticipation of the particle being found later that year. The holiday season was close and film crews would be hard to find if they waited much longer. Peter was happy to take part, but told the film maker he was busy that weekend. “By the way,” Jan recalls him saying. “I’m told that the CERN analysts definitely need more time, until September or so.” The two men agreed to meet in Edinburgh in late July. Lees verder →

De filosofie van het alsof

Posted on by
Beantwoorden

Uitgeverij IJzer

Uitgeverij IJzer

Wat te denken van woorden als als, of of” vroeg de Pools-Britse schrijver Stefan Themerson zich in 1974 af, in zijn essay The artefacts of mind and the facts of life. Een vraag die in zekere zin al zo’n honderd jaar tevoren was beantwoord door de Duitse filosoof Hans Vaihinger (1852-1933), in zijn jeugd- én hoofdwerk Die Philosophie des Als Ob (gepubliceerd in 1911, maar al geconcipieerd rond 1875). Hoe spijtig dat Themerson daar nooit weet van heeft gehad. En velen met hem. Tot op de dag van vandaag. Vreemd genoeg werd Vaihingers ‘elegante omweg van het alsof’ zelfs door de hele postmoderne filosofie van de jaren ’80 en ’90 over het hoofd gezien. Voor het Nederlandse taalgebied komt er nu een herkansing. Dankzij de eerste Nederlandse vertaling, van de hand van John van der Stokker. 
Getuige de ‘éénmalige gebonden uitgave van 511 genummerde exemplaren’, verwacht Uitgeverij IJzer geen grote belangstelling. 
 Lees verder →

Long live the Non–zero–θ13

Posted on by
Beantwoorden

Data Bay Neutrino Detector © Photo by Roy Kaltschmidt, Berkeley Lab Public Affairs)

Data Bay Neutrino Detector © Photo by Roy Kaltschmidt, Berkeley Lab Public Affairs)

One of the reasons I fell in love with neutrinos —madly, gladly and forever— is, was and will be, the richness and variety of hallucinating and mesmerizing stories they bring about. Ever since the 5th of June 1998 —the day it happened to me— I’ve been traveling around the world, trying to visit as many neutrino detectors as possible. Trying to meet as many experts as possible. Gathering stories and authentic details. And, most of all, trying to get as intimate as possible with my beloved one(s). Which is not that easy at all. But that’s another story, which I reveal in my theatreshow entitled The Neutrino Trilogy. Now guess what? Lees verder →

Carl Woese (1928-2012)

Posted on by
Beantwoorden

Carl Woese |Photo courtesy IGB

Carl Woese |Photo courtesy IGB

Toen het aan deze kant van de Atlantische Oceaan al 2013 was, bereikte mij vanaf de overkant —waar men op datzelfde moment nog in 2012 leefde— het bericht dat Carl Woese is overleden. Een groot verlies.

Woese was de ontdekker van het zogenoemde ‘Derde Domein’ (van de archaea); één van de drie ‘rijken’ waaruit het (oer-) leven op aarde is voortgekomen. Wie zich verdiept in de extreem eigenzinnige ontstaansgeschiedenis van die ontdekking (1964–1977) én in de hoon en tegenwerking die Woese aanvankelijk ten deel vielen, kan moeilijk níet onder de indruk en in de ban raken van deze, via de wiskunde, natuurkunde en biofysica tot microbioloog geworden wetenschapper. Mij overkwam het overigens pas in 2007, toen ik voor het eerst van hem en zijn werk hoorde, in een artikel van Freeman Dyson. Lees verder →

‘Toneelstukje’

Posted on by
Beantwoorden

Beëdiging nieuwe ministers Kabinet Rutte II Foto: Rijksvoorlichtingsdienst / NOS

“Dan wordt het een toneelstukje”, zei koningin Beatrix vanochtend, toen bleek dat de beëdiging van de nieuwe ministers moest worden overgedaan vanwege verwarring rond de tv-uitzending. “De RVD begon zo’n tien minuten eerder met de beëdiging dan met de media afgesproken was. Beatrix moest daardoor toch nog een keer de ministers beëdigen”, zo meldde de NOS.

Je zou het een imagoprobleem kunnen noemen, als het niet iets van alle tijden is: de neerbuigende bijklank van het woord toneelstuk (-je). Terwijl het nog helemaal niet zo eenvoudig is, om op een overtuigende manier te doen alsof. En alsof dat alsof nou niet precies de essentie van een ceremonie uitmaakt. Al helemaal wanneer de koningin er bij betrokken is. “Ziedaar de logica van de constitutionele monarchie. De monarchie berust op het verzwijgen van een idiotie: de vorst krijgt iets vorstelijks omdat wij hem als een vorst behandelen, niet omdat hij van nature iets vorstelijks heeft, integendeel … wij doen alsof de vorst nobele eigenschappen heeft, en verblinden onszelf zo voor zijn eigenlijke rol die puur formeel is: hij moet de orde bijeenhouden. … alleen degenen die in staat zijn de schijn op te houden deugen voor hun rol in de maatschappij.” (De Encyclopedie van de Domheid, Matthijs van Boxsel 1999) Lees verder →