Boekennacht 2013

QED, Richard Feynman, Princeton Science Library

QED, Richard Feynman, Princeton Science Library

In het goede gezelschap van Maxim Februari, Nico Dros, Esther Gerritsen, Daphne de Heer en Arjen Fortuin, mocht ik afgelopen vrijdagavond 22 maart, wat vertellen tijdens het Boekennacht-programma in het nieuwe NRC-gebouw in Amsterdam. Aan ieder van ons was de vraag gesteld om in 20 maal 20 seconden, over 20 (lievelings-) boeken te spreken. Tijdens de voorbereiding op mijn korte 6-minuten-en-40-seconden exercitie, ontdekte ik op de website van het programma dat de sprekers werden aangekondigd als “rap van de tongriem gesneden literatuurkenners” die “grote historische thema’s” zouden bespreken. En alsof dat nog niet wervend genoeg was, stond er ook nog bij: “Zelden werd je zo snel bijgeschoold in historisch en literair opzicht!”
Bij nader inzien bleek het allemaal reuze mee te vallen … wat betreft die 20 seconden spreektijd per boek, dan :-) . Zo strikt als de regel was gesteld, zo vrij bleek de omgang er mee te mogen zijn. En zo werd het al met al nog een heel ontspannen soort-van ‘top 20′ avond. Met dít verschil dat het geen hiërarchische rangschikkingen betrof. Hierbij een selectie uit de mijne: Lees verder

Massive, by Ian Sample

Massive – Ian Sample

Massive – by Ian Sample

“Higgs got home to a telephone message from a Dutch film maker. Jan van den Berg, and his colleague, Hannie van den Bergh, had made an award-winning documentary a few years earlier called Higgs: into the heart of imagination. They always hoped to update the documentary with an epilogue and broadcast it the day the particle was discovered. Jan wanted to get footage of Peter in Edinburgh, in anticipation of the particle being found later that year. The holiday season was close and film crews would be hard to find if they waited much longer. Peter was happy to take part, but told the film maker he was busy that weekend. “By the way,” Jan recalls him saying. “I’m told that the CERN analysts definitely need more time, until September or so.” The two men agreed to meet in Edinburgh in late July. Lees verder

Long live the Non–zero–θ13

Data Bay Neutrino Detector © Photo by Roy Kaltschmidt, Berkeley Lab Public Affairs)

Data Bay Neutrino Detector © Photo by Roy Kaltschmidt, Berkeley Lab Public Affairs)

One of the reasons I fell in love with neutrinos —madly, gladly and forever— is, was and will be, the richness and variety of hallucinating and mesmerizing stories they bring about. Ever since the 5th of June 1998 —the day it happened to me— I’ve been traveling around the world, trying to visit as many neutrino detectors as possible. Trying to meet as many experts as possible. Gathering stories and authentic details. And, most of all, trying to get as intimate as possible with my beloved one(s). Which is not that easy at all. But that’s another story, which I reveal in my theatreshow entitled The Neutrino Trilogy. Now guess what? Lees verder

Carl Woese (1928-2012)

Carl Woese |Photo courtesy IGB

Carl Woese |Photo courtesy IGB

Toen het aan deze kant van de Atlantische Oceaan al 2013 was, bereikte mij vanaf de overkant —waar men op datzelfde moment nog in 2012 leefde— het bericht dat Carl Woese is overleden. Een groot verlies.

Woese was de ontdekker van het zogenoemde ‘Derde Domein’ (van de archaea); één van de drie ‘rijken’ waaruit het (oer-) leven op aarde is voortgekomen. Wie zich verdiept in de extreem eigenzinnige ontstaansgeschiedenis van die ontdekking (1964–1977) én in de hoon en tegenwerking die Woese aanvankelijk ten deel vielen, kan moeilijk níet onder de indruk en in de ban raken van deze, via de wiskunde, natuurkunde en biofysica tot microbioloog geworden wetenschapper. Mij overkwam het overigens pas in 2007, toen ik voor het eerst van hem en zijn werk hoorde, in een artikel van Freeman Dyson. Lees verder

Licht en materie

Richard Feynman (1918 – 1988) | foto: Christopher Sykes

Sinds afgelopen maandag zijn alle Nobelprijzen 2012 bekend. Het wachten is nu op de uitreiking van de medailles en de cheques. En vooral natuurlijk, op de toespraken van de verschillende laureaten. Maar zeker ook op het antwoord op de vraag: ‘wie de prijs namens de Europese Unie in ontvangst gaat nemen’? En, op lokaal niveau, op de vraag: ‘waarom het NOS-journaal, en meerdere Nederlandse talkshows bij de publieke omroep, van alle bekendmakingen verslag deden behalve van die van de Nobelprijs voor Fysica. Omdat de redacties slecht —of alleen op Higgs— waren voorbereid? Omdat ze, sinds de recente opwinding over Higgs, even genoeg hadden van complexe natuurkundige items? Omdat er uitgerekend op 9 oktober teveel ander, nóg belangrijker, nieuws bleek te zijn? Over studiefinanciering, de verbreding van de A27 bij Utrecht, Merkel in Griekenland, Doe Maar, de toekomst van de FNV, en meer van die dingen. Ik weet het (nog) niet, maar opmerkelijk vind ik het (al) wel. Daarom nóg een poging om het te begrijpen. Lees verder

Stand up Chemistry

2012 Nobel Laureate in Chemistry Robert Lefkowitz (jointly with Brian Kobilka) | photo: BVVA

Wat je het chemie comité van de Nobel-organisatie moet nageven, is dat ze op z’n minst probeerden om er een communicatieve persconferentie van te maken, vanochtend. Het ene comitélid begon zijn toelichting met een theatrale ‘Boe’ (handen in de lucht, mond wijd opengesperd en blik op: schrikkù !!!) en de andere explicateur-professor eindigde haar voordracht met een quasi-spontaan bestellen én publiekelijk drinken van een kopje koffie. Waarbij ze overigens keek alsof ze haar eigen GCPRs ook weer niet helemaal vertrouwde. Voor wie toen nog niet met kromgetrokken tenen en plaatsvervangend schaamrood op de kaken naar de internet-uitzending van Nobel_org zat te kijken, had de voorzitter van de bijeenkomst nog een live telefoongesprek met Robert Lefkowitz in petto; één van de laureaten. Nooit geweten dat de alle goede dingen in drieën spelregel ook in Zweden gold. En inderdaad. Dat doet ‘ie níet, want toen bleek dat het Nobel comité zowaar nóg een stupiditeit in petto had. Lees verder

Basic Research

Nobel 2012 Laureate Sir John B. Gurdon | Photo: Creative Commons Attr. 2.0 Generic license

Over Nobelprijs winnaar Shinya Yamanaka (Medicine) wisten diverse media gisteren te melden dat hij “eerst een bier” ging drinken. En over natuurkundige Serge Haroche (Physics) kregen we te horen dat hij—lopend met zijn vrouw door Parijs—eerst maar eens was gaan zitten, toen hij een Zweeds telefoonnummer op het display van zijn mobiele telefoon zag verschijnen. Sir John Gurdon (Medicine) memoreerde onder meer het feit dat zijn biologieleraar hem ooit, lang geleden, ten zeerste had afgeraden om wetenschapper te worden. Wat me deed denken aan een uitspraak van Kobus (AMOLF) Kuipers: “Als ze je op school vertellen dat iets niet kan, dan betekent het in de meeste gevallen dat het heus wel kan, maar gewoon heel erg moeilijk is.”
David Winelands (Physics) eerste reactie zal nog wel even op zich laten wachten, aangezien het in Boulder (Colorado, USA) midden in de nacht was toen het natuurkundig-Nobel-nieuws bekend werd gemaakt. Hoefde hij in ieder geval niet te gaan zitten toen hij het te horen kreeg. Zelfs als het Nobel Comité hem al gisteravond—Boulder time—heeft geïnformeerd (en zijn buren zich verbaasden over het plotse, late feestgedruis in huize Wineland. ‘Dat doen ze anders nooit.’) hebben de Amerikaanse media hem pas vanochtend om een reactie kunnen vragen. Of zouden ze hem vannacht … !? Nou ja, dat horen we dan later vandaag wel. Ongewtijfeld! (En inderdaad. Zie hieronder PS.2) Lees verder

Science Park Amsterdam Film Festival

Curator in action | photo: Maarten den Dulk

On invitation of Science Park Amsterdam I recently curated the very first edition of SPAFF = Science Park Amsterdam Film Festival. Next to programming some twenty-five films and documentaries, organizing venues, speakers and crowd management, in the end of course it turned out to be just as much about neglecting fear of height and holding a salver with champagne glasses. As the saying goes: no festival without a bill board and no opening ceremony without someone holding the salver. And enjoying it. Hope to see you next year at SPAFF2013.

Curator (l) KNAW-President (r) | Photo Henk-Jan Boluijt

Higgstordinary

Alan Walker, Peter Higgs, Jonny Higgs, Hannie van den Bergh en Jan van den Berg

Onlangs vierden we, in huiselijke Higgs-kring te Edinburgh, de ‘excitement and laughter’ (and tears) die de recente ontdekking van het naar Peter Higgs genoemde deeltje heeft teweegbracht. Bij hemzelf, zijn naasten, maar zeker ook bij ons. Zes jaar lang brachten Hannie en ik immers, met enige regelmaat, enkele dagen met hem door; al dan niet met een camera in de aanslag. Iets wat Peter zich in toenemende mate liet welgevallen. Helemaal nadat hij op het IDFA 2009 het (eerste) resultaat van onze samenwerking had gezien. En goedgekeurd. En meer dan dat. Hij was er zeer over te spreken. In de afgelopen jaren hielden we regelmatig contact en overlegden we, zo nu en dan, over de mogelijkheid om een nieuwe proloog en epiloog te filmen, zodra de discovery op handen zou zijn. Lees verder